Алтай тилигерди ундыбагар

Ӱлӱрген айдыҥ 19 — чы кӱнинде Алтыгы Талду јурттыҥ орто ӱредӱлӱ школында, баштамы класстарда, алтай тилдиҥ кӱнине ле албатыныҥ сӱӱген поэди Лазарь Васильевич Кокышевтиҥ 85 јажына учурлалган «Алтын кӱс» деген јиит кычыраачылардыҥ конкурс-кӧрӱзи ӧтти.
Кöрÿ ÿренчиктердиҥ кӱс керегинде билгирлерин тереҥжидип, алтай бичиичилердиҥ поэзиязыла ϳилбиркеерине, балдардыҥ ϳайалтазын ачар амадула öткÿрилген. Алтай тилдиҥ кӱни баштапкы катап государственный окылу байрам болуп, 2014 ϳылдыҥ ӱлӱрген айыныҥ 20-чи кӱнинде темдектелип баштаган. Бистиҥ школдо ϳылдыҥ ла бу кӱнге учурлай башка – башка мероприятиелер ӧткӱрилет. Байрамды баштамы класстардыҥ ӱредӱчизи Езрина Александра Михайловна Лазарь Кокышевтиҥ «Алтай тилиме» деген ӱлгериле баштап, тӧрӧл тилин сӱӱзин, оморкоп ϳӱрзин деп кычырды. Школдыҥ библиотекари Мамакова Любовь Семеновна балдарга Лазарь Васильевич Кокышевтиҥ ϳӱрӱмин куучындап, бичиичиниҥ бичиктериниҥ выставказыла таныштырды. Школдыҥ директорыныҥ ӱредӱ аайынча ордынчызы Бахрамаева Чечек Яковлевна ӱренчиктерди, ӱредӱчилерди байрамла уткып, балдарга ϳеҥӱ кӱӱнзеди.
Jаражай, бай ϳылдыҥ ӧйине, кӱске учурлалган «Алтын кӱс» деген кӧрӱниҥ туружаачыларыла таныжалы. Баштапкы класстаҥ: Манатова Кӱнел, Ыжиков Санат, Ченчулаев Айас, Яймин Баир (ӱредӱчизи Чепконакова Айсулу Владимировна), экинчи класстаҥ: Езрина Байсура, Кебереков Еламан, Кунгуров Кӱнет (ӱредӱчизи Аянова Вера Чорбоновна), ӱчинчи класстаҥ: Пиянтинова Экемел, Сулачакова Байару, Кныев Айлан (ӱредӱчизи Езрина Александра Михайловна), тӧртинчи класстаҥ: Чочкина Эмина, Иртамаев Сӱнер (ӱредӱчизи Бадирова Галина Эдуардовна). Бистин ϳерлежис, Jоргой Кыдыевтиҥ «Кычыру сӧс» деген ӱлгери ӧткӱрилген байрамга учурлалган немедий.
Jаш ӱндер, ϳалтырагар,
Jалбракта чалындый.
Чачылзын чедирген ϳӱректеҥ.
Угулзын кеендик ӱлгердеҥ.
Узыгар ӧссин тартышта,
Ӱзӱги ϳок бедрениште.
Кӱнӱҥ сайын иште.
Чындык ару ϳӱрӱмде.
Балдардыҥ кычырыштарын баалаган камыстыҥ турчыларыла таныштырайын: Чучина Екатерина Бобыевна, школдыҥ директорыныҥ таскамал иш аайынча ордынчызы, Мамакова Любовь Семеновна, школдыҥ библиотекари, Кахтунова Жанна Николаевна, школдыҥ психологы, технологияныҥ ӱредӱчизи. Туружаачылар эки бӧлӱкке бӧлинген: 1-2 класстар ла 3-4 класстар ортодо.
Кӱс кандый ϳараш ӧй… Ол кезикте сӱӱнчилӱ, кезикте кунукчылду… Кажы ла бичиичи кӱсти башка кӧрӧт. Кӱсти бистиҥ ϳарлу алтай бичиичилерис канайда кӧргӱскенин, балдар талдап алган ӱлгерлери ажыра таныштырдылар. Кӧрӱни  «Мениҥ Алтайымда катап ла кӱс…» деп сӧстӧрдӧҥ атту-чуулу бичиичи Л.В.Кокышевтиҥ «Турналар», «Кӱс» деп ӱлгерлеринеҥ баштадыс.
Кычырышта анайда ок Jоргой Меденович Кыдыевтиҥ «База бир кӱс ӧдӧт», Кӱлер Эзендикович Тепуковтыҥ «Кӱс келди», «Кӱски ϳуруктар», «Кӱскиде кандый макалу…», «Кӱс келди Алтайга», «Кӱски ϳуруктар», Кӱӱгей Чырбыкчинович Тӧлӧсӧвтиҥ «Сары бӱр тушта», Паслей Тордоевич Самыктыҥ «Мен Алтайымла тудуш», Кулады ϳурттыҥ ϳайалталу эпшизиниҥ Чейне Тӧчинованыҥ «Кӱс» деген ӱлгерлери кичинек болчомдордыҥ ӧткӱн, ϳараш ӱниле, экпинделген кыймыгыла, отурган угаачылардыҥ ϳӱрегин сӱӱндирип угулды. Кычырыштыҥ турулталарыла ϳеҥӱлӱ ϳерге чыккан балдар Грамоталарла, туружаачылар Быйанду самараларла кайралдатты. 1-2 класстар ортодо: Манатова Кӱнел — 1-кы ϳер, Кебереков Еламан — 2-чи ϳер, Езрина Байсура — 3-чи ϳер; 3-4 класстарда: Чочкина Эмина — 1-кы ϳер, Сулачакова Байару — 2-чи ϳер, Кныев Айлан — 3-чи ϳер. Кычырыштардыҥ ортозынаҥ ӱренчиктер кӱске учурлалган табышкактар табып, ойын ойноп, кӱски айларды нениҥ учун онойдо адаганын билип алдылар. Кажы ла класстыҥ ӱренчиктери ϳуулгандарды бойыныҥ ϳараш кожоҥдорыла сӱӱндирди.
Бистиҥ ϳайалталу ϳерлежис Владимир Туткушевтиҥ «Кӱс Каралдайда» деген кожоҥын ϳуулгандар оморкоп кожоҥдодылар. Мынайып байлык алтай тилиске, Л.В. Кокышевтиҥ 85 ϳажына, алтын — сары кӱске учурлалган кычырыштыҥ кӧрӱзи тӱгенди. Ончо кара башту албатыбыска алтай тилеерди ундыбагар, кычыраар, куучындагар деп кӱӱнзейдибис. Бистиҥ тилис байлык, ϳараш, кеен! Лазарь Васильевич Кокышевтиҥ ады алтай калыкты бириктирет.

А. Езрина,
баштамы класстардыҥ
ÿредÿчизи

Комментирование и размещение ссылок запрещено.

Комментарии закрыты.