Ӱстибисте айас теҥери учун, слерге јабыс бажырадыс!

Агарган карлу Москваныҥ jанында
Атака тушта алтай уул jыгылган.
Кӧгӧргӧн Бадышта кышкы jабыс кӱн.
Кӧзине кӧрӱнбей, jажына jылыйган.
Jаҥыскан, ӧскӱс карагай ӱстинде
Jаркынду jылдыстар ӧчкӱлеп бараткан.

Ада-Тӧрӧл учун Улу jууныҥ туружаачыларыныҥ тоозы jылдыҥ jылга астап турганы ачымчылу. Jуу токтогонынаҥ бери быјыл jаскыда 75 jыл ӧткӧн, jе ол от-калапту ӧйлӧр канча ла кире ыраап баратса, ончо ло кире сагыштаҥ чыкпай, санандырып турар эмтир. Ол ыраак ла кату jылдарда jууда туружып, калапту ӧштӱдеҥ Ада-Тӧрӧлин, Алтайын корулап алган jуучылдар эмди бистиҥ ортобыста jокко jуук болуп калды. Jе эзем мӧҥкӱлик, ол jажына бистиҥ jӱрегисте артып калар. Jууныҥ ачу толкузы кажы да билени туура ӧтпӧгӧн. Олордыҥ эткен кереги качан да ундылбас учурлу…
Тӧрӧлин корулаган jуучылдардыҥ бирӱзи мениҥ карган адам Ептеев Мулта Модитович. Ол I-кы Белорусский фронтто, 54-чи дивизияда рядовой стрелок болуп jуулашкан. Карган адам кандык айдыҥ 19-чы кӱнинде 1926 jылда Jаан Jаламан jуртта чапты сӧӧктӱ Модыйт ла майман сӧӧктӱ Тапас Ептеевтердиҥ билезинде чыккан. Билезинде тӧрт бала болгон: Кӧдӧчи, Эмийт, Башкару, Мулта.
Jуу башталарда, карган адамныҥ аказы Кӧдӧчи, 1923 jылда чыккан, баштапкылардыҥ тоозында jууга атанган. 1942 jылдыҥ куран айында Воронеж каланыҥ одожында jеҥ jастанып jыгылган.
Карган адам 1943 jылдыҥ, кандык айында 17 jажы толордо, ӱлӱрген айда jууга атанган. Озо jиит уулды јуучыл ӱредӱге аткарган. Ӱредӱни ол Новосибирск ла Чита калада ӧткӧн, оноҥ ары jууга атанган.
Jеҥӱни Бранденбург калада, 15 беристе Берлинге jетпей, уткыган. Улу Jеҥӱниҥ кӱни качан да ундылбас, бастыра кӱндердеҥ сӱӱнчилӱ кӱн болгон. Је «Алтайыма jанарым» деген санаазы бӱтпей калды. Jеҥӱге jеткен jуучылдарды, ол тоодо карган адамды, Чехословакия, Белоруссия, Польша деп ороондордо јуучыл молјузын оноҥ ары бӱдӱрерге артырган. Белоруссияда тӧрт jылдыҥ туркунына орныктыру иштерде турушкан.
1949 jылдыҥ сыгын айында алтай jуучыл ӧскӧн-чыккан јерине jанып келди. Кебезенде ӱч jылдыҥ туркунына кышкыда агаш кезип, суу ачылза, агаш агызып иштеген. Оноҥ ары Кӱпчеген jуртта «Кызыл Мечин» деп колхозто чабан болуп иштеди. 1984 jылда амыралтага барган. Ижинде једимдери учун кӧп тоолу Кӱндӱлӱ грамоталарла кайралдаткан.
1954 jылда тӧӧлӧс сӧӧктӱ Токина Сыдраш Бобыйлановна деген кысла айыл-jурт тӧзӧгӧн. Jети бала азырап чыдаткан: 4 уул, 3 кыс, кыстардыҥ ортоны мениҥ наанам — Клавдия Мулдовна.
Карган адам 2016 jылда кӱчӱрген айдыҥ 15-чи кӱнинде ак чечектӱ алтайына jана берген. Бӱгӱнги кӱнде карган адамда 10 барка, баркаларыныҥ 15 балазы чыдагылап jат.
Карган адам Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ II степеньдӱ ордениле, јуучыл медальдарла, юбилейный медальдарла, ол тоодо « За освобождение Белоруссии от немецко-фашистских захватчиков» деп медальла кайралдаткан.
Бӱгӱнги кӱнде карган адам бистиҥ ортобыста jок то болзо, ол jаантайын бистиҥ jӱрегисте, санаабыста артар.
Кату јылдарда 16-18 jашту уулдар ла кыстар бойыныҥ јиит jӱрӱмдерин кысканбай, Тӧрӧлин, албатызын корулап алдылар. Канча эрлердиҥ тыны барган, энелердиҥ, эjелердиҥ, балдардыҥ кӧзиниҥ jажын агыскан jуу, тегин де ас албатыныҥ јӱрӱминде јаан изин артыргысты. Бис – jууныҥ кийнинде чыдаган ӱйе, канзыраган фашисттерге удурлажып, от-калапту jуудаҥ Тӧрӧлине jанбагандарга, ветерандарга, тылда иштегендерге jабыс бажырадыс. Ӱстибисте айас теҥери учун, јӱрӱмисте торо деген сӧс билбеген учун, бис олорго jажын-чакка тӧлӱлу…

Сомоева Анита 7 «а» класс, Оҥдой jурт.

Комментирование и размещение ссылок запрещено.

Комментарии закрыты.